Το Πλαίσιο

Σκοπός του Πλαισίου

Το Μεθοδολογικό Πλαίσιο του Κέντρου Έρευνας και Παρακολούθησης Παράκτιου και Θαλάσσιου Τουρισμού της Ανατολικής Μεσογείου καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο το Κέντρο και οι χώρες-εταίροι του μετρούν, συλλέγουν, αξιολογούν και αναφέρουν τη βιωσιμότητα του παράκτιου και θαλάσσιου τουρισμού.

Το Πλαίσιο έχει ως στόχο να διασφαλίζει ότι τα τεκμήρια και τα δεδομένα που παράγονται στην περιοχή είναι:

  • συγκρίσιμα μεταξύ των χωρών, καθώς και μεταξύ προορισμών εντός της ίδιας χώρας,
  • μεθοδολογικά αξιόπιστα και εναρμονισμένα με τα διεθνώς υιοθετημένα στατιστικά πρότυπα,
  • χρήσιμα για τη χάραξη πολιτικής, οργανωμένα γύρω από τα ερωτήματα στα οποία οι υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων χρειάζεται πραγματικά να απαντήσουν, και
  • επιχειρησιακά εφαρμόσιμα, λαμβάνοντας υπόψη τα δεδομένα και τις δυνατότητες που είναι ρεαλιστικά διαθέσιμα στις εθνικές διοικήσεις.

Θεμελιώδεις αρχές

Το Πλαίσιο βασίζεται στις δεσμεύσεις που διατυπώθηκαν από τους Υπουργούς Τουρισμού — και τους εκπροσώπους των Υπουργών Τουρισμού — της Αλβανίας, της Κροατίας, της Κύπρου, της Ελλάδας και του Μαυροβουνίου στην Κοινή Δήλωση που υπογράφηκε στη Μεσσηνία στις 7 Οκτωβρίου 2024, καθώς και στην εντολή που ανατέθηκε στο Παρατηρητήριο με το άρθρο 5 του Ελληνικού Νόμου 5061/2023.

Ο μεθοδολογικός σχεδιασμός διέπεται από τέσσερις βασικές αρχές:

Τρεις διαστάσεις της βιωσιμότητας. Ο παράκτιος και θαλάσσιος τουρισμός μετράται ως προς την οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική του διάσταση, καθώς και σε σχέση με την αρχή της συμπερίληψης.

Εναρμόνιση με το MST. Το Πλαίσιο αναπτύσσεται σύμφωνα με το Στατιστικό Πλαίσιο για τη Μέτρηση της Βιωσιμότητας του Τουρισμού (Measuring the Sustainability of Tourism – MST), το παγκόσμιο στατιστικό πρότυπο που υιοθετήθηκε από τη Στατιστική Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών τον Μάρτιο του 2024, υπό την ηγεσία του UN Tourism. (Βλ. RMCMED & MST.)

Πολιτική βασισμένη σε τεκμήρια. Η μέτρηση και η παρακολούθηση αντιμετωπίζονται ως θεμέλιο της τεκμηριωμένης χάραξης πολιτικής και όχι ως αυτοτελείς ακαδημαϊκές ασκήσεις.

Συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών. Η ερευνητική κοινότητα, η τουριστική βιομηχανία και οι τοπικοί φορείς — ιδίως σε επίπεδο προορισμού — συμμετέχουν σε όλη τη διάρκεια της μεθοδολογικής εργασίας.

Δομή του Πλαισίου

Το Πλαίσιο οργανώνεται γύρω από τέσσερις βασικούς δομικούς άξονες:

1. Πεδίο εφαρμογής και μονάδες μέτρησης

Καθορίζει τι νοείται ως παράκτιος και θαλάσσιος τουρισμός στο πλαίσιο του Κέντρου, τις γεωγραφικές μονάδες στις οποίες πραγματοποιείται η παρακολούθηση (εθνικό, υποεθνικό/επίπεδο προορισμού, παράκτια ζώνη), καθώς και τους κύκλους υποβολής εκθέσεων.

2. Θεματικές ενότητες

Ομαδοποιεί τα ζητήματα που παρακολουθούνται σε θεματικές ενότητες οι οποίες καλύπτουν τις τρεις διαστάσεις της βιωσιμότητας. Το ισχύον σύνολο θεματικών ενοτήτων παρουσιάζεται στη σελίδα Θεματικές Ομάδες.

3. Δείκτες

Για κάθε θεματική ενότητα, το Πλαίσιο καθορίζει τους σχετικούς δείκτες, συμπεριλαμβανομένων των ορισμών, των μαθηματικών τύπων, των πηγών δεδομένων, των μονάδων μέτρησης, των κανόνων υπολογισμού και της συχνότητας υποβολής στοιχείων. Ο πλήρης κατάλογος δεικτών είναι διαθέσιμος στη σελίδα Δείκτες.

4. Ποιότητα, διακυβέρνηση και διαμοιρασμός δεδομένων

Καθορίζει τα κριτήρια ποιότητας που εφαρμόζονται στα δεδομένα που υποβάλλονται στο Κέντρο, τις ρυθμίσεις διακυβέρνησης μεταξύ του Κέντρου και των χωρών-εταίρων, καθώς και τους κανόνες για τη διαμοίραση των δεδομένων και των αποτελεσμάτων, σε πλήρη συμμόρφωση με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2016/679 (ΓΚΠΔ/GDPR) και την ισχύουσα εθνική νομοθεσία.

Σχέση με άλλα πλαίσια

Το Πλαίσιο δεν αποτελεί ένα αυτόνομο σύστημα. Έχει σχεδιαστεί ώστε να είναι διαλειτουργικό με:

  • το Στατιστικό Πλαίσιο για τη Μέτρηση της Βιωσιμότητας του Τουρισμού (MST), το οποίο αποτελεί το βασικό σημείο αναφοράς του,
  • τον Δορυφορικό Λογαριασμό Τουρισμού (Tourism Satellite Account – TSA), για την οικονομική διάσταση,
  • το Σύστημα Περιβαλλοντικοοικονομικής Λογιστικής (System of Environmental-Economic Accounting – SEEA), για την περιβαλλοντική διάσταση,
  • τις υφιστάμενες εθνικές στατιστικές τουρισμού των χωρών-εταίρων,
  • τους σχετικούς κανονισμούς της Eurostat και της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις στατιστικές, όπου αυτοί εφαρμόζονται.

Χρήση του Πλαισίου

Το Πλαίσιο απευθύνεται σε:

  • τα Υπουργεία Τουρισμού και τις Εθνικές Στατιστικές Υπηρεσίες των χωρών-εταίρων, που συλλέγουν και υποβάλλουν τα δεδομένα,
  • τις Περιφερειακές και Τοπικές Αρχές Προορισμών, που χρησιμοποιούν τους δείκτες για τη διαχείριση των προορισμών,
  • την ερευνητική κοινότητα, η οποία συμβάλλει στη μεθοδολογική ανάπτυξη και αξιοποιεί τα αποτελέσματά της,
  • το UN Tourism και άλλους διεθνείς εταίρους, με τους οποίους τα δεδομένα διαμοιράζονται σε τυποποιημένη μορφή,
  • τον τουριστικό κλάδο και την κοινωνία των πολιτών, οι οποίοι μπορούν να αξιοποιούν τα δημοσιευμένα αποτελέσματα για να κατανοούν την κατάσταση του παράκτιου και θαλάσσιου τουρισμού στην περιοχή.

Κατάσταση και επικαιροποιήσεις

Το Πλαίσιο αποτελεί ζωντανό έγγραφο. Αναθεωρείται σε τακτική βάση από το Κέντρο, σε διαβούλευση με τις χώρες-εταίρους και το UN Tourism, ώστε να ενσωματώνει τις μεθοδολογικές εξελίξεις, τα διδάγματα από την εφαρμογή του και τις μεταβαλλόμενες προτεραιότητες πολιτικής.